Fransada hökumət əleyhinə etirazlar genişlənir. Şənbə günü ölkə üzrə təxminən 410 min nəfər küçələrə çıxıb. Aksiyaların ən kütləvi olduğu Parisdə 110 min insan hökumətə etirazını bildirib. Nümayişlər əsasən dinc keçsə də, Marsel, Bordo və Nitsa şəhərlərində polis ilə etirazçılar arasında toqquşmalar baş verib.
Musavat.com xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, Fransanın daxili işlər naziri Loran Nunyes ölkə üzrə təxminən 1000 nəfərin saxlanıldığını açıqlayıb. Bu rəqəm əvvəlki həftə qeydə alınan 385 saxlanılma halı ilə müqayisədə ciddi artımdır. Nazir təhlükəsizlik qüvvələrinin yüksək səviyyədə zorakılıqla üzləşdiyini bildirib.
Əməliyyatlarda ölkə üzrə 70 min polis əməkdaşı cəlb olunub. Təhlükəsizlik tədbirləri çərçivəsində xüsusi təyinatlı bölmələr, helikopterlər, zirehli maşınlar, polis itləri və su şırnaqlı maşınlar hazır vəziyyətə gətirilib.
Etirazçılar təhsil sisteminə daha çox vəsait ayrılmasını, gənclər üçün yeni iş imkanlarının yaradılmasını və yaşayış xərclərinin artmasına qarşı tədbirlər görülməsini tələb edirlər. Solçu “Tabe Olmayan Fransa” partiyasının lideri Jan-Lük Melenşon isə prezident Emmanuel Makronun nümayişçilərin tələblərinə cavab verməyəcəyi təqdirdə noyabrın 5-də ümumölkə tətilinin keçirilə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.
Etirazlar təkcə Fransa ilə məhdudlaşmayıb. İtaliyanın Neapol, Roma və Milan şəhərlərində, Albaniyanın paytaxtı Tiranda, eləcə də Belçikanın paytaxtı Brüsseldə oxşar aksiyalar keçirilib.
Makronun mövqeyi zəifləyir
Türkiyəli ekspert Canan Tercan Fransadakı böhranı hökumətin parlamentdə kifayət qədər dəstəyə malik olmaması və Makronun idarəçilik siyasəti ilə əlaqələndirib. Onun fikrincə, parlamentdə çoxluğun olmaması hökumətin iqtisadi və sosial islahatları həyata keçirməsini çətinləşdirir.
Tercan səhiyyə sahəsində məhdudiyyətləri, təhsil büdcəsinin azaldılmasını və yaşayış xərclərinin yüksəlməsini narazılığın əsas səbəbləri sırasında göstərib. O, Makronun daha çox xarici siyasətə, o cümlədən Ukrayna müharibəsinə diqqət ayırmasının Fransaya iqtisadi yük gətirdiyini də iddia edib.
Ekspertin qənaətinə görə, hökumətin mövcud vəziyyəti seçkilərə qədər qoruyub saxlaması çətinləşə bilər. O, erkən seçki ehtimalını, hökumətin istefasını və ya parlamentdə hakimiyyət dəyişikliyini mümkün ssenarilər kimi dəyərləndirib. Bununla belə, erkən seçkinin keçiriləcəyi barədə rəsmi qərar açıqlanmayıb.
Tercan, həmçinin, Fransada hakim partiyanın reytinqinin aşağı düşdüyünü, sağ və sol müxalifətin isə siyasi proseslərdə daha fəal rol oynadığını bildirib.
Le Penin mövqeyi müzakirə olunur
Ekspert Fransada siyasi böhranın dərinləşməsi fonunda “Milli Birlik” partiyasının lideri Marin Le Penin mövqeyinin gücləndiyini iddia edib. Tercanın istinad etdiyi sorğulara əsasən, Le Penə dəstək 36–37 faiz civarında, ifrat sol qüvvələrin göstəricisi isə təxminən 17 faiz olub. Bu rəqəmlər məqalədə təqdim edilən məlumatlardır və sorğuların keçirilmə tarixi ilə metodologiyası ayrıca dəqiqləşdirilməyib.
Tercanın fikrincə, Le Penin hakimiyyətə gələcəyi təqdirdə Fransada miqrasiya və iqtisadi siyasətdə ciddi dəyişikliklər baş verə bilər. O, ifrat sağın mövqelərinin güclənməsinin miqrantlar və müsəlman icmaları üzərində təzyiqi artıra biləcəyini də bildirib. Bunlar ekspertin siyasi qiymətləndirmələridir.
Böhran Avropanın digər ölkələrində də hiss olunur
Tercan Fransadakı etirazları təkcə ölkədaxili problem deyil, Avropanın daha geniş iqtisadi və siyasi çətinliklərinin göstəricisi kimi xarakterizə edib. Onun sözlərinə görə, təhsil, mənzil təminatı, səhiyyə, miqrasiya və yaşayış xərcləri ilə bağlı problemlər İtaliya, Belçika, İspaniya və Portuqaliya kimi ölkələrdə də narazılıq yaradır.
Ekspert pandemiyadan sonrakı iqtisadi çətinlikləri, enerji qiymətlərinin artmasını, Rusiya-Ukrayna müharibəsinin nəticələrini və müdafiə xərclərinin yüksəlməsini Avropada əhalinin rifahına təsir edən amillər kimi sadalayıb.
O, Avropa hökumətlərinin iqtisadi və sosial siyasətinin əhalinin ehtiyaclarından uzaqlaşmasının etirazları gücləndirdiyini düşünür. Bununla yanaşı, Fransada erkən seçkinin keçirilməsi və ya hökumətin istefası ilə bağlı ehtimallar hələlik ekspert proqnozları olaraq qalır.
