Azərbaycanda bütün kriptovalyuta əməliyyatları tam izləniləcək və qeydə alınacaq. Bu addım vergidən yayınma hallarını önləmək və çirkli pulların yuyulmasının qarşısını almaq məqsədilə atılacaq.

Məlumata görə, ölkəmiz 2028-ci ildən İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının yaratdığı CARF standartlarına uyğun olaraq, kriptovalyuta əməliyyatları barədə məlumatları toplamağa və həmin strandartları qəbul etmiş üzv ölkələrlə məlumat mübadiləsinə başlayır. Azərbaycanın üzv olduğu standart mərkəzləşdirilmiş birjalara (CEX), bəzi mərkəzləşdirilməmiş platformalara (DEX), kripto bankomatlara və brokerlərə tətbiq olunacaq. Hesab olunur ki, kripto bazarı üçün toplanan məlumatlar gələcəkdə yalnız vergi hesabatı üçün deyil, həm də kripto aktiv sahiblərini müəyyən etmək üçün istifadə edilə bilər. Hazırda 75 ölkə CARF-ı tətbiq etməyi öhdəsinə götürüb və ABŞ-də həmin standartları 2028-ci ildə qəbul etməyi və 2029-cu ildə məlumat mübadiləsinə başlamağı planlaşdırır.

Bəs yeni tələblər kriptovalyuta istifadəçilərinə necə təsir edəcək?

CARF standartlarının qəbul edilməsi ilə Azərbaycanda kripto bazarının tənzimlənməsi necə dəyişəcək?

Beynəlxalq idarəetmə sistemləri üzrə mütəxəssis, iqtisadçı Asif İbrahimov mövzu ilə bağlı Musavat.com-a fikrini bölüşüb:"Azərbaycanda kriptovalyuta bazarı üzrə nəzarət mexanizmlərinin gücləndirilməsi istiqamətində mühüm addım atılır. Ölkə 2028-ci ildən etibarən İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının (OECD) hazırladığı Crypto-Asset Reporting Framework (CARF) – yəni Kripto-aktivlər üzrə Hesabatlılıq Çərçivəsinə qoşularaq kripto aktivlər üzrə məlumatların toplanmasına və beynəlxalq məlumat mübadiləsinə başlayacaq.

Bu çərçivənin əsas məqsədi vergidən yayınma hallarının qarşısını almaq, çirkli pulların yuyulması və qeyri-qanuni maliyyə axınları ilə mübarizəni gücləndirməkdir. CARF kriptovalyutaları faktiki olaraq klassik maliyyə alətləri ilə eyni nəzarət mexanizmlərinə yaxınlaşdırır və bazarda şəffaflığın artırılmasını hədəfləyir".

Ekspert əlavə edjb ki, standartların tətbiqi yalnız mərkəzləşdirilmiş kriptobirjalarla məhdudlaşmır: "CARF-ın əhatə dairəsinə mərkəzləşdirilmiş birjalar (CEX), bəzi mərkəzləşdirilməmiş platformalar (DEX), kripto bankomatlar, brokerlər və digər vasitəçilər daxildir. Bu isə kripto bazarında fəaliyyət göstərən əsas infrastruktur elementlərinin hesabatlı olacağı anlamına gəlir. Toplanacaq məlumatların ilkin mərhələdə əsasən vergi hesabatları və kripto aktiv sahiblərinin identifikasiyası məqsədi ilə istifadə olunacağı bildirilir. Bununla yanaşı, gələcəkdə bu məlumatların gəlir bəyannamələrinin formalaşdırılması, maliyyə monitorinqi və hüquqi araşdırmalar üçün də baza rolunu oynaya biləcəyi istisna edilmir.

CARF-ın tətbiqi kriptovalyutaların uzun müddət mövcud olmuş “tam anonim maliyyə aləti” anlayışını əhəmiyyətli dərəcədə zəiflədir. Bu proses kripto aktivlərin kölgə iqtisadiyyatından çıxaraq rəsmi maliyyə sisteminə inteqrasiyasını sürətləndirir".

Asif İbrahimov qeyd edib ki, hazırda 75 ölkə CARF standartlarını tətbiq etməyi öhdəsinə götürüb:"ABŞ-ın da bu standartları 2028-ci ildə qəbul etməyi və 2029-cu ildən etibarən məlumat mübadiləsinə qoşulmağı planlaşdırması çərçivənin qlobal xarakter daşıdığını göstərir.

Ümumilikdə, bu addım kripto bazarı üçün həm imkanlar, həm də yeni çağırışlar yaradır. Bir tərəfdən bazarın institusional xarakter alması, bank–kripto inteqrasiyasının genişlənməsi və iri investorlar üçün hüquqi mühitin formalaşması mümkün olur. Digər tərəfdən isə anonimlik azalır, hesabat və vergi öhdəlikləri artır, xüsusilə kiçik investorlar üçün yeni hüquqi risklər meydana çıxır.

Bu baxımdan, kriptovalyuta sahiblərinin artıq bu aktivlərə nəzarətsiz maliyyə aləti kimi deyil, rəsmi iqtisadi sistemin bir hissəsi kimi yanaşması və gələcək tələblərə indidən hazırlaşması zəruridir".