Erməni kilsəsinin nəzarətindəki şəhərdə baş verənlər Rusiyanın Ermənistanda Paşinyan hakimiyyətinə qarşı qurduğu çevriliş ssenariləri üçün olduqca ciddi dönüş nöqtəsidir... 2026-cı ilin parlament seçkiləri Rusiyaya bağlı agentira şəbəkəsi üçün “son şans” olsa da, hazırda Ermənistandakı siyasi reallıq Paşinyan hakimiyyətini Ukrayna variantı ilə təhdid edən Kremlin planları üçün ümidverici deyil...
Ermənistanın siyasi məkanında yeni və həlledici mərhələ artıq başlanmış kimi görünür. Belə ki, növbəti parlament seçkiləri yaxınlaşdıqca, Paşinyan hakimiyyəti və Rusiyanın Ermənistandakı “agentura şəbəkəsi” arasında savaş daha amansız xarakter alır. Kreml Ermənistanda Paşinyan hakimiyyətini devirərək, Ermənistanı yenidən Rusiyanın regional forpostuna çevirmək niyyətində oldquca qərarlı görünür. Rusiyanın əsas dayaq mexanizmlərindən biri və erməni terrorizminin ideoloji mərkəzi olan Eçmiədzində keçirilən son bələdiyyə seçkilərinin nəticələri bu baxımdan, böyük önəm daşıyır. Çünki burada baş verənlər əslində, Ermənistanın 2026-cı ildə keçiriləcək parlament seçkilərindən sonra hansı situasiya ilə üzləşə biləcəyinin ilkin əlamətlərindən biridir.

Onu da qeyd etmək lazımdır ki, Eçmiədzindəki seçki nəticələri Rusiyanın Ermənistandakı ənənəvi təsir alətlərinin sürətlə zəiflədiyini və Kremlin bu ölkədə formalaşdırdığı “agentura şəbəkəsi”nin faktiki olaraq, məğlubiyyətə çox yaxın vəziyyətə düşdüyünü göstərir. Belə ki, erməni kilsəsi ilə savaş vəziyyətində olan hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyasının Eçmiədzin bələdiyyəsində 33 yerdən 19-nu ələ keçirtməsi Paşinyan hakimiyyətinin sosial dayaqlarının hələ də güclü olduğunu biruzə verir. Üstəlik, Ermənistanın dini mərkəzi hesab olunan bir şəhərdə belə, kilsə mərkəzli siyasi təsir mexanizmlərinin artıq əvvəlki kimi işləmədiyini təsdiqləyir. Və bu, Ermənistan daxilində dərin siyasi-ictimai struktur dəyişikliyinin simptomu olmaqla yanaşı, Paşinyan hakimiyyəti ilə erməni kilsəsi arasında uzunmüddətli amansız qarşıdurmanın real nəticəsidir.

Məsələ ondadır ki, Ermənistan Apostol Kilsəsi həmişə Kremlin bu ölkədəki təsir şəbəkəsinin ənənəvi “yumşaq güc” alətlərindən biri olub. Katolikosluq və onun təsiri altında olan erməni siyasi dairələri onilliklər boyu birmənalı şəkildə Rusiyanın siyasi, ideoloji və hətta təhlükəsizlik maraqlarını Ermənistan cəmiyyətində legitimləşdirən alət kimi çıxış edib.

Ancaq son illərdə baş nazir Nikol Paşinyan və katolikos II Qaregin arasında açıq qarşıdurma bu siyasi-ideoloji sistemin təməlini dağıtdı. Erməni kilsəsinin rəhbərliyinin sərt tənqidlərə tuş gəlməsi, bəzi üsyankar keşişlərin həbs edilməsi və onlara qarşı cinayət işlərinin açılması bu siyasi-ideoloji terror şəbəkəsinin artıq Ermənistan cəmiyyətində əvvəlki kimi nüfuz və təsirə malik olmadığının göstəricisidir. Eyni zamanda, Paşinyan hakimiyyətinin kadr rotasiyaları, icma birləşdirmələri, korrupsiya ittihamları fonunda aparılan “təmizlik” prosesləri Rusiyanın erməni kilsəsi vasitəsilə formalaşdırılan təsir dairəsini ciddi şəkildə daraldıb. Və bu proses nəticəsində, Kremlin Ermənistanda nəzarət etdiyi “köhnə elitalar sistemi” də artıq parçalanma mərhələsinə qədəm qoyub.

Onu da qeyd etmək lazımdır ki, baş nazir Nikol Paşinyanın israrla yürütməyə çalışdığı “mənəvi transformasiya” kursu artıq ilkin nəticələrlər verməklə yanaşı, rəsmi İrəvanın müəyyən etdiyi yeni ideoloji çərçivə Rusiyanın strateji planlarını da pozmağa başlayıb. Belə ki, Paşinyan hakimiyyətinin ölkədə tətbiq etdiyi “mənəvi transformasiya”nın çərçivəsi yalnız dini məzmun daşımır, eyni zamanda, Ermənistanı Qərb mədəni-siyasi orbitinə inteqrasiya etdirmək, erməni baş nazir üçün “mənəvi lider” obrazı yaratmaq və 2026-cı ildə keçiriləcək parlament seçkiləri öncəsində ölkədaxili siyasi situasiyanı tam nəzarətdə saxlamaq məqsədinə xidmət edir. bu siyasi-ideoloji çərçivə isə Rusiya üçün daha təhlükəlidir. Çünki Kreml uzun illər ərzində Ermənistan siyasətini məhz “ənənəvi dəyərlər–kilsə–milli kimlik” triadası vasitəsilə manipulyasiya edirdi. Və Paşinyan hakimiyyəti isə məhz bu “triada”nı nəzarətə götürərək, Kremlin əsas siyasi-ideoloji təsir alətini sıradan çıxarır.

Beləliklə, Paşinyan hakimiyyətinin ölkədaxili siyasi-ideoloji manevrləri nəticəsində Kremlin Ermənistandakı “agentura şəbəkəsi” artıq ağır zərbələr alaraq, sarsılmağa başlayıb. Kremlin əsas siyasi-ideoloji dayağı olan erməni kilsəsi baş verən qalmaqallar, anti-katolikos kampaniyaları və Eçmiədzin seçkilərindəki nəticələrdən sonra faktiki olaraq, təsirini ciddi şəkildə itirib. Köhnə “moskvaçı” partiyalar və siyasi qruplar indi koordinasiyasız qalıb. Onların arxasında duran Kremlin maliyyə və media dəstəyi əvvəlki kimi stabil deyil. Ermənistanın Avropa institutları ilə əməkdaşlığı, təhlükəsizlik şəbəkələrinin Qərb tərəfdaşları ilə yaxınlaşması Rusiyanın manevr imkanlarını məhdudlaşdırıb. Və Kremlin Ermənistanda təbliğ etdiyi əsas narrativlər artıq qəbul olunmur, müharibə, revanşizm və “şimalın himayəsi” ideyası erməni toplumunda ənənəvi dəstəyi tədricən itirir.

Halbuki, Kreml üçün 2026-cı ildə keçiriləcək parlament seçkiləri Ermənistanda Rusiya təsirini bərpa etməyin son “pəncərəsi” sayılırdı. Ancaq bu “pəncərə” indi getdikcə daralır. Hakimiyyət çevrilişi üçün böyük önəm daşıyan Rusiya yönümlü sosial baza zəifləyir. Kremlin arxalandığı erməni kilsəsi, radikal-revanşist millətçi qruplar və keçmiş siyasi elitalar artıq parçalanmış vəziyyətdədir. Çünki Paşinyan hakimiyyəti Rusiyaya bağlı siyasi rəqiblərinə qarşı hüquqi alətləri effektiv şəkildə işə salmağı bacarıb. Və bu, Rusiyanın Ermənistandakı ənənəvi dayaqlarını əvvəlcədən neytrallaşdırır.

Digər tərəfdən, ABŞ və Avropa Birliyinin Ermənistandakı siyasi proseslərə açıq marağı Rusiya üçün operativ əməliyyat riskini daha da artırır. Üstəlik, Rusiyanın Ukrayna savaşında genişmiqyaslı resurs itkiləri Kremlin regionlara müdaxilə potensialını zəiflədib. Və nəticə etibarilə, Kremlin Ermənistanda açıq və ya hibrid çevriliş ssenarisi üçün indiki situasiyada nə kadr, nə resurs, nə də sosial baza potensialı yetərli görünmür.

Göründüyü kimi, Eçmiədzin seçkiləri əslində, Rusiyanın Ermənistanda qurduğu çevriliş ssenariləri üçün olduqca ciddi dönüş nöqtəsinə çevrilməyə başlayıb. Bu seçkilərin nəticələri Ermənistanda yalnız ölkədaxili siyasi balansın deyil, həm də xarici təsir təhlükəsinin miqyas etibarilə dəyişdiyini göstərir. Və bu baxımdan, 2026-cı ilin seçkiləri Rusiyaya bağlı agentira şəbəkəsi üçün “son şans” olsa da, hazırda Ermənistandakı siyasi reallıq Paşinyan hakimiyyətini Ukrayna variantı ilə təhdid edən Kreml üçün ümidverici məzmun daşımır.(musavat.com)